Gelişimsel Değerlendirme
Gelişimsel değerlendirme, çocuğun güçlü olduğu alanları, gelişmekte olan becerilerini ve desteğe ihtiyaç duyduğu noktaları bütüncül olarak anlamayı amaçlayan bir süreçtir. Her çocuğun gelişimsel profili farklı olduğu için değerlendirme, çocuğa uygun destek ve eğitim sürecinin planlanmasında önemli bir yol haritası oluşturduğu düşüncesindeyim.
Değerlendirme sürecinde çocuğun gelişimi farklı alanlarda ele almaktayım:
* Öğrenme ve düşünme becerileri: dikkat, problem çözme, kavram gelişimi ve akademik beceriler
* Motor beceriler: ince motor, kaba motor ve koordinasyon
* Sosyal ve duygusal gelişim: sosyal etkileşim, duygu anlama ve ifade etme, empati ve ilişki kurma
* İletişim becerileri: dili anlama, kendini ifade etme ve karşılıklı iletişim
Değerlendirme sonucunda yalnızca çocuğun zorlandığı alanlara değil, mevcut güçlü yönlerine ve gelişim potansiyeline de odaklanmaktayım. Elde edilen bilgiler doğrultusunda çocuğun bireysel ihtiyaçlarına uygun hedefleri belirleyerek gelişimini destekleyecek çalışma süreci planlamaktayım.
Değerlendirme sürecinin başlangıcında çocuğu daha yakından tanımak amacıyla günlük yaşamı, ilgi alanları, sevdiği oyunlar, aile ve arkadaş ilişkileri ile okul yaşantısı hakkında bilgi edinmekteyim. Ardından seans içerisinde oyun ve etkileşim yoluyla gözlem yapmakta; gerekli görülen durumlarda gelişimsel değerlendirme araçlarından yararlanmaktayım.
Değerlendirmede çocuğun yaşına ve bireysel özelliklerine göre Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE), Portage Gelişim Envanteri ve ihtiyaç duyulan diğer değerlendirme araçları kullanmakta, çocuğun gelişimsel profilini bütüncül olarak ele alarak hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğu ve hangi becerilerinin güçlendirilmesinin uygun olacağı belirlemekteyim.
Elde edilen sonuçlar doğrultusunda çocuğa özgü bir çalışma planı oluşturmaktayım. Gerektiğinde Theraplay, Floortime, Zihin Kuramı ve Özel Eğitim yaklaşımlarından yararlanılarak süreci çocuğun bireysel ihtiyaçlarına göre şekillendirmekteyim.
Zihin Kuram Testi
Zihin Kuramı Testi, çocuğun kendi düşünce ve duygularını fark etme, başkalarının düşüncelerini, duygularını, niyetlerini ve bakış açılarını anlama becerilerini değerlendirmek amacıyla kullanılır.
Değerlendirme sürecinde çocuğun; duyguları tanıma ve anlamlandırma, farklı bakış açılarını fark etme, başkalarının ne düşündüğünü veya neden belirli bir şekilde davrandığını anlama, sosyal durumları yorumlama gibi becerileri incelenir.
Elde edilen sonuçlar, çocuğun zihin kuramı ve sosyal biliş alanındaki güçlü yönlerinin ve desteklenmesi gereken becerilerinin belirlenmesine yardımcı olur.
Zihin kuramı testleri arasında en yaygın olanlar şunlardır:
Yer Değiştirme (Sally–Anne) Görevleri: Çocuğun, başka bir kişinin kendisinden farklı bir bilgiye veya inanışa sahip olabileceğini anlayıp anlayamadığını değerlendirmeye yardımcı olur.
Beklenmedik İçerik Görevleri: Çocuğun kendi bildiği gerçek ile başka bir kişinin sahip olduğu bilgi ya da inanış arasındaki farkı ayırt edebilme becerisi değerlendirilir.
Duyguları ve Yüz İfadelerini Anlama: Temel ve daha karmaşık duyguları tanıma, duyguların nedenlerini anlama ve kişinin içinde bulunduğu durum ile duygusu arasında ilişki kurma becerileri incelenir.
Sosyal Durumları ve Niyetleri Anlama (Garip Hikayeler Testi): Hikâyeler ve sosyal senaryolar aracılığıyla çocuğun kişilerin düşüncelerini, niyetlerini, davranışlarının nedenlerini ve sosyal durumları nasıl yorumladığı değerlendirilir.
Bunların yanı sıra çocuğun yaşına ve gelişim düzeyine göre perspektif alma, görünüm–gerçeklik ayrımı, gözlerden zihin okuma, gafları fark etme, mecazlar, deyimler ve dolaylı ifadeleri anlama gibi daha ileri düzey zihin kuramı becerileri de değerlendirmeye dahil etmekteyim.
Değerlendirme her çocuk için aynı şekilde uygulanmaz. Çocuğun kronolojik yaşının yanı sıra gelişimsel özellikleri, dil becerileri ve bireysel ihtiyaçları göz önünde bulundurularak uygun değerlendirme araçlarını seçmekteyim. Amaç yalnızca çocuğun hangi sorulara doğru veya yanlış yanıt verdiğini belirlemek değil; sosyal dünyayı nasıl anlamlandırdığını, hangi zihin kuramı becerilerini edindiğini ve hangi alanlarda desteğe ihtiyaç duyduğunu ortaya koymaktır.
Gelişimsel değerlendirmede olduğu gibi çocuğunuzu tanımak adına yine genel günlük hayatınıza, çocuğunuzun sevdiği oyunlara, aile/arkadaş ilişkilerine veya varsa okuldaki durumuna dair genel bir form doldurulmasını talep ediyorum. Ardından seans içinde sizlerle karşılıklı değerlendirmeye dair ihtiyacı konuşuyoruz. Değerlendirmeye çocuğunuzu kendi başına olacak şekilde alıyorum ve sonrasında değerlendirme sonuçlarını sizlerle paylaşıyorum.
Değerlendirme raporunu çocuğunuzun ilk defa beni tanıyor oluşunu, ortamın kendisi için yabancı oluşunu, test dışında gözlemlediğim durumları ve sizlerin aktardığı bilgileri de ekleyerek oluşturuyor, sizlerin talep ettiği ilgili merciye iletiyorum.